Banka kredisi ya da faizli borç riba mıdır?
Borç, geri ödenmek üzere verilen paradır. Kur’an, anaparanızı geri almanıza izin verir ve fazlasını almayı yasaklar (Bakara 2/275–279). Borç verenin kardeşiniz, bir arkadaşınız, küçük bir kredi kuruluşu ya da bir banka olması fark etmez; fazlalığa faiz, ücret ya da iyilik denmesi de fark etmez. Bu sayfa sorunun gündelik biçimlerini ele alır.
Rehber
Teslim edilen şey paradır. Geri ödenen nedir?
- Tam olarak ödünç alınan miktar — hiçbir ekleme yapılmadanHelal · Bir borç · Kur’an 2:279Para misli misline geri ödenir. İyilik olarak borç vermek ve aynı miktarı geri almak, iki kişi arasında olsun ya da bir kurumla olsun, caizdir. Borç veren, paranın kendisinden hiçbir kâr elde etmez.Bu, karz-ı hasendir, yani gönüllü bir borçtur. Borç veren, ister sözleşmeye yazılsın ister yalnızca beklensin, borç vermenin karşılığında herhangi bir artış ya da menfaat talep edemez.Diğer görüşler: Maliki ve Hanbeli mezheplerinde, borç veren, borçtan önce ikisi arasında âdet değilse, geri ödemeden önce borçludan hediye kabul etmemelidir. Hanefiler, ne kararlaştırılmış ne de beklenen hediyelere izin verir.
- Ödünç alınandan daha fazlası — faiz, ya da geri ödeme süresi için bir ücretHaram · Riba · Kur’an 2:275Daha fazla para karşılığında ödünç verilen para, ribanın en açık halidir. Fazlalık yalnızca zaman için alınır, herhangi bir gerçek varlık ya da paylaşılan risk için değil. Borç verenin bir arkadaş, küçük bir kredi verenin ya da bir bankanın olması, ya da oranın %5 ya da %50 olması fark etmez. Bir para borcu üzerindeki her artış ribadır.Diğer görüşler: Ebû Hanîfe ve öğrencisi Muhammed eş-Şeybânî, Müslüman olmayan bir toprakta bir Müslüman ile Müslüman olmayan biri arasındaki ribanın yasak olmadığı görüşündeydi; Avrupa Fetva ve Araştırmalar Konseyi de 1999’da Batı’da ilk ev için bir konut kredisine izin verirken kısmen buna dayandı. Bugün Müftü Takî Usmânî ve Diyobend Fetva Dairesi dahil çoğu Hanefi otoritesi bunu uygulamaz, ve birçoğu eski görüşü yalnızca faizi alan bir Müslümanla sınırlar, asla ödeyenle değil. Bu rehber buna dayanmaz.
Sıkça sorulan sorular
Ağabeyim bana para ödünç veriyor ve gelecek hafta iki katını geri ödüyorum. Bu helal mi?
Hayır. Kararlaştırıldığı ya da beklendiği için ödünç aldığınızdan fazlasını geri ödemek ribadır, kardeşler arasında bile, siz teklif etmiş olsanız bile. Tam olarak ödünç aldığınızı geri ödeyin. Daha sonra hiç kararlaştırılmamış ya da beklenmemiş bir hediyeyle teşekkür etmek isterseniz bu caizdir (bkz. geri ödemede teşekkür hediyesi).
%2 gibi küçük bir faiz oranı yine de riba mıdır?
Evet. Yasak, bir para borcu üzerindeki her artışadır, yüksek bir orana değil. Yüzde iki ile yüzde elli türce aynıdır.
Bir arkadaştan ya da aileden alınan faizsiz bir borç helal mi?
Evet. Ödünç verip aynı miktarı geri almak karz-ı hasendir, yani gönüllü bir borçtur, ve sevap kazandırır. Borç veren, ister yazılı olsun ister yalnızca beklensin, karşılığında hiçbir artış ya da menfaat isteyemez.
Param için erken geri ödeme isteyebilir ya da bir geri ödeme tarihi belirleyebilir miyim?
Bir tarihi iyilik olarak kararlaştırabilirsiniz. Hanefi mezhebinde bir borcun vadesi borç vereni bağlamaz; borç veren parayı istediği zaman geri isteyebilir. Maliki mezhebi ise borç vereni kararlaştırılan tarihle bağlı tutar.
Bir mağazadan ya da bankadan %0 faizli bir kredi helal mi?
Hiçbir ekleme yapılmadan geri ödenen bir borç helaldir. Başka bir adla bir şeyin eklenmediğinden emin olun: borcu büyüten bir gecikme ücreti, zorunlu bir sigorta ya da miktara ya da süreye bağlı bir “işlem” ücreti bunu ribaya çevirir.
Faizli öğrenci kredisi riba mıdır?
Evet, faiz eklenmişse. Öğrenci kredisi bir para borcudur, ve bir para borcu üzerindeki her artış ribadır, borç veren banka olsun ya da bir devlet programı olsun. Tam olarak ödünç alınan miktarla geri ödenen bir öğrenci kredisi helaldir. Enflasyona göre ayarlanan borçlar için bkz. enflasyon sorusu.
Müslüman olmayan bir ülkede bir bankada faiz caiz midir?
Bu rehber, nerede yaşarsanız yaşayın bunu riba olarak görür. Ebû Hanîfe ve öğrencisi Muhammed eş-Şeybânî, Müslüman olmayan bir toprakta bir Müslüman ile Müslüman olmayan biri arasındaki ribanın yasak olmadığı görüşündeydi; Avrupa Fetva ve Araştırmalar Konseyi de 1999’da Batı’da ilk ev için bir konut kredisine izin verirken kısmen buna dayandı. Bugün Müftü Takî Usmânî ve Diyobend Fetva Dairesi dahil çoğu Hanefi otoritesi bunu uygulamaz, ve birçoğu eski görüşü yalnızca faizi alan bir Müslümanla sınırlar, asla ödeyenle değil. Bu rehber buna dayanmaz.
Başka çarem yoksa faizli bir kredi çekebilir miyim?
Faiz haram kalır ve faizle ödünç vermek asla caiz değildir. Hanefi metinleri, günahı borçludan yalnızca gerçek bir zaruret durumunda kaldırır: hayata ya da asgari geçime yönelik gerçek bir tehdit, varlık satmak ya da faizsiz bir borç gibi başka her yol tükendikten sonra, ve yalnızca gereken miktar için. Bir ev ya da araba almak, ya da bir işletmeyi büyütmek, kendi başına bunu karşılamaz. Durumunuzun gerçekten bir zaruret olup olmadığına, kendi durumunuz için yetkin bir âlime danışarak karar verin.
Faizli bir kredi için kefil, birlikte imzalayan ya da şahit olabilir miyim?
Hayır. Peygamber, ribayı alanı, onu ödeyeni, onu yazanı ve ona şahitlik eden iki kişiyi lanetlemiş ve hepsinin eşit olduğunu söylemiştir (Sahih Muslim 1598). Bir kefil borcun gerçekleşmesine yardım eder, ve birlikte imzalayan kişi de bir borçludur. Zaten imzaladıysanız tövbe edin, serbest bırakılmayı isteyin, ve borçluyu borcu kapatması için teşvik edin.
Bir sandık (dönüşümlü bir tasarruf çemberi, "gün") helal mi?
Evet, herkes aynı miktarı ödediğinde, her biri sırayla aynı toplamı aldığında, herkes sona kadar kaldığında, ve hiçbir sıra açık artırmaya çıkarılmadığında ya da indirimli verilmediğinde. O zaman bu, birbirine bağlı faizsiz borçlar zinciridir. Üyelerin daha az kabul ederek erken bir sıra için teklif verdiği bir sandık ribadır.
Faizli bir işletme ya da devlet destekli kredi helal mi?
Hayır. Bir işletme, girişim ya da devlet destekli kredideki faiz, kim ödünç verirse ya da garanti ederse versin, ve oran ne olursa olsun ribadır. Gerçek maliyet içinde kalan bir ücret dışında hiçbir ekleme yapılmadan geri ödenen bir devlet kredisi helaldir. Devletin faizi sizin yerinize ödediği durumlarda görüşler farklıdır, bu yüzden programı yetkin bir âlime danışın.
İlgili sorular
Tüm sorularRiba konusunda dört mezhep
Bu rehber, günümüzde Müftü Takî Usmânî ve AAOIFI standartları tarafından uygulanan Hanefi mezhebini takip eder. Notlar, Maliki, Şafii ya da Hanbeli mezheplerinin nerede farklı olduğunu belirtir. Riba konusunda dört mezhep →