Bu riba mı?

İslami finans sözlüğü

Bir işlemin helal olup olmadığı sorulduğunda karşınıza çıkan terimlerin kısa, sade tanımları. Her madde, terimin uygulamada ne anlama geldiğini söyler ve önemli olduğu soruya bağlantı verir.

Riba: Artış. Ödünç verilen paranın daha fazlasıyla geri ödenmesi, ya da aynı riba maddesinin eşit olmayan miktarlarda ya da ertelemeyle takas edilmesi. Kur’an tarafından yasaklanmıştır (2/275–279).
Riba en-Nesîe: Erteleme ribası: zaman karşılığında alınan bir artış. Bir borç üzerindeki faiz, geciktiğinde büyüyen bir borç, bir tarafı sonraya bırakılan aynı cins takas.
Riba el-Fadl: Fazlalık ribası: aynı cinsin peşin olarak eşit olmayan miktarlarda takas edilmesi, örneğin eski altının daha azıyla yeni altına değişilmesi.
Karz-ı Hasen: İyilik borcu: ödünç verilen paranın tam olarak aynı miktarda geri ödenmesi, borç verene hiçbir menfaat olmadan. Tek helal borç türü.
Murâbaha: Maliyet artı kâr satışı: finansör bir ürünü satın alır, ona sahip olur, ve size zaman içinde ödenen sabit, daha yüksek bir fiyattan satar. Fiyat gecikme için asla yükselmediği ve finansör gerçekten teslim aldığı sürece helaldir.
İcâre: Kiralama: kiraya verenin sahip olduğu ve riskini üstlendiği gerçek bir varlığın kullanımı için kira. Kirala-sahip ol, sonunda varlığı satma ya da bağışlama konusunda ayrı bir vaat ekler.
Müşareke: Ortaklık: ortaklar sermaye koyar, kârı kararlaştırılan bir oranda, zararı ise sermaye oranında paylaşır. Azalan müşareke, olağan helal konut finansmanı yapısıdır.
Mudâraba: Kâr paylaşımı: bir taraf sermaye verir, diğeri çalışır; kâr kararlaştırılan bir oranla bölünür, zarar ise yöneticinin ihmalinden kaynaklanmadıkça sermayeye aittir. İslami banka yatırım hesaplarının temelidir.
Selem: Önceden ödemeli satış: tanımlanmış mallar için sabit bir tarihte teslim edilmek üzere, şimdi ödenen tam fiyat. Çiftçilerin hasattan önce ödeme almasını sağlayan istisnadır. Altın, döviz için, ve Hanefi mezhebinde hayvanlar için caiz değildir.
İstisnâ: Ismarlama sözleşme: tanımlanmış bir ürünün sabit bir fiyatla yaptırılması ya da üretilmesi, aşamalar halinde ya da teslimde ödenmesi. Proje aşamasındaki evler ve inşaat finansmanı için kullanılan, Hanefilere özgü bir sözleşme.
Teverruk: Para elde etmek için malları veresiye satın alıp üçüncü bir tarafa nakit karşılığında satmak. Gerçek bir ticaret olarak caizdir; bankanın her iki satışı da düzenlediği banka teverruku, OIC Fıkıh Akademisi tarafından reddedilir.
’Îne: Veresiye satıp aynı kişiden aynı şeyi daha az nakde geri satın almak: iki satış kılığına girmiş, artışlı bir borç. Hanefi, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde yasaktır.
Sarf: Döviz mübadelesi: para karşılığında para. Farklı para birimleri arasında herhangi bir kur olabilir, ama iki taraf da aynı anda teslim edilmelidir; aynı para birimi eşit olmalıdır.
Garar: Satılan şeyde, fiyatında ya da tesliminde, bir işlemi kumara çevirecek kadar belirsizlik. Opsiyonların, CFD’lerin ve tek bir adı geçen çiftliğin hasadını satın almanın caiz olmamasının sebebi.
Meysir: Kumar: bir başkasının kaybı pahasına şanstan kazanç sağlamak. Kur’an tarafından yasaklanmıştır (5/90). Hiçbir şeye sahip olmadan fiyat farkları üzerinden spekülasyon buraya girer.
Sukuk: Gerçek varlıklarda bir paya mülkiyet veren ve getirisi o varlıklardan gelen sertifikalar. Bir tahvil gibi sermayenizi geri garanti etmedikleri sürece, tahvillere helal bir alternatif.
Bey’ Mü’eccel: Ertelenmiş ödemeli satış: fiyat şimdi sabitlenir ve sonra ödenir, peşin fiyattan yüksek olabilir.
El-Harâc bi’d-Damân: "Kâr, sorumlulukla birlikte gelir": yalnızca sahip olduğunuz ve kaybetme riskini üstlendiğiniz şeyden kazanç elde edebilirsiniz (Sunan Abi Dawud). Kira, ticaret kârı ve ortaklığın arkasındaki ilke.
Elden ele (yeden bi-yed): Bir takasın iki tarafının da aynı oturumda teslim edilmesi. Para karşılığında para ve aynı cins riba maddeleri için şarttır; piyasanın olağan bir iki günlük valörleşmesi peşin sayılır.
AAOIFI: Çoğu İslami bankanın Şer’î standartlarını takip ettiği İslami Finansal Kuruluşlar Muhasebe ve Denetim Kurumu. Bu site, bunları Müftü Takî Usmânî ile birlikte güncel referans olarak kullanır.
OIC Fıkıh Akademisi: İslam İşbirliği Teşkilatı’na bağlı Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi. Kararları, mezhepler arasında birçok modern finans sorusunu çözer.
Mezhep: Bir İslam hukuku okulu. Dört Sünni mezhep Hanefi, Maliki, Şafii ve Hanbeli’dir. Bu site Hanefi mezhebini takip eder ve diğerlerinin farklı olduğu yerleri not eder.